چهارم فروردین: روز جهانی هواشناسی

Siavash Azizi
سیاوش عزیزی

تاریخ تاسیس سازمان جهانی هواشناسی در ۲۳ مارس ۱۹۵۰ به عنوان روز جهانی هواشناسی نامگذاری شده است. این سازمان هر سال یک شعار برای روز جهانی هواشناسی را اعلام می کند و این روز در همه کشورهای عضو جشن گرفته می شود. روز جهانی هواشناسی هر ساله در تاریخ ۲۳ مارس به وقوع می پیوندد تا تاریخ عضویت کشورها در کنوانسیون سال ۱۹۵۰ که سازمان جهانی هواشناسی را تاسیس کرد، جشن گرفته شود. این روز همچنین نشان دهنده سهمی است که خدمات ملی هواشناسی و هیدرولوژیکی به ایمنی و رفاه جامعه می انجامد. سازمان ملل روز جهانی هواشناسی را هر سال در حدود ۲۳ مارس برگزار می کند تا اعضاء به یاد داشته باشند استقرار سازمان هواشناسی جهانی را که در آن تاریخ در سال ۱۹۵۰ تاسیس شده است. به همین مناسبت بسیاری از فعالیت ها و رویدادهای مختلف برگزار می شود.

 

 

 

 

 

 

هواشناسی در ایران

مطالعه و بررسی جَو، همواره مد نظر دانشمندان ایرانی بوده است. از این رو، بسیاری از دانشمندان نجوم، در آثار خود بخشی را به مسائل جوّی اختصاص داده‌اند. محمد بن زکریای رازی، ابن سینا، حکیم عمر خیام، ابوریحان بیرونی و انوری، شاعر معروف از شخصیت‌ها و دانشمندان ایرانی بوده‌اند که درباره پدیده‌های جوّی مطالبی در آثار خود به یادگار گذاشته‌اند.
فعالیت‌های منظم هواشناسی، اولین بار با اندازه گیری عناصر جوّی، سفارتخانه‌های انگلیس و روس در تهران و مناطق نفتخیز جنوب کشور آغاز شد و این اطلاعات، صرفاً به بایگانی کشورهای مربوط منتقل شده و احتمالاً در برنامه‌های تحقیقاتی آن ها، مورد استفاده ویژه قرارگرفته است.

 

درس هواشناسی، در سال ۱۲۹۸ در برنامه درسی مدرسه برزگران گنجانده شد و آن را، معلمان فرانسوی تدریس می‌کردند و در همان محل، اولین سکوی هواشناسی احداث شد که در آن، دمای هوا، رطوبت نسبی و میزان بارندگی را اندازه گیری می‌کردند. این ایستگاه، در سال ۱۳۰۸ کامل شد و غالب عناصر جوّی را دیده بانی می‌کرد تا این که بتدریج در اثر نیاز شدید بخش‌های کشاورزی و آبیاری، تعدادی ایستگاه دیگر نیز، بر حسب ضرورت در نقاط مختلف کشور تأسیس کردند که مسئولیت آن، با بنگاه مستقل آبیاری، وابسته به وزارت کشاورزی وقت بود.

 

بعد از جنگ جهانی دوم، نیروهای متفقین، برای سلامت پرواز هواپیماهـای خودی، واحد کوچک هواشناسی دایر کردند که نیازهــــای هواشناسی بخش هواپیمائی آنها را تأمین می‌کرد. در آن هنگام، بنگاه مستقل آبیاری وزارت کشاورزی، اقدام به تربیت یک گروه دیده‌بان هواشناس کرد که این دیده‌بانان، در سال ۱۳۲۷ فارغ التحصیل شدند و در ایستگاه‌های هواشناسی مشغول به کار گردیدند.

هواپیمائی کشوری نیز، به علت نیاز به اطلاعات جوّی در فرودگاههای کشور، اقدام به تأسیس ایستگاه‌های هواشناسی کرد. در اثر نیاز شدید برنامه‌ریزان به آمار و اطلاعات اقلیمی از نواحی مختلف کشور و ناهماهنگی در تأسیس ایستگاه‌های هواشناسی – که در بخش‌های مختلف ایجاد می‌شد – مسئولان وقت، تأسیس یک واحد هواشناسی مستقل را در کشور ضروری دانستند. لذا در سال ۱۳۳۴ اداره کل هواشناسی کشور، وابسته به وزارت راه، تأسیس شد. این اداره کل، بعدها به صورت سازمانی مستقل، زیر نظر وزارت جنگ قرار گرفت که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، دوباره زیر نظارت وزارت راه و ترابری درآمد.

در هنگام تشکیل اداره‌کل هواشناسی در سال ۱۳۳۴، تمامی ایستگاه‌های هواشناسی – که در بخش‌های مختلف تأسیس شده بود – به این اداره کل واگذار شد. ایستگاه‌های واگذار شده، از نوع سینوپتیک، اقلیم شناسی و باران سنجی بودند که هریک، دیده بانی های مربوط به خود را انجام می‌دادند. در آن زمان، تعداد ایستگاه‌های سینوپتیک ۳۴، و اقلیم شناسی ۱۰۷ و باران سنجی ۱۶۰ بود.

 

گسترش ایستگاه‌های هواشناسی و توسعه شبکه آن، پس از پیروزی انقلاب اسلامی شتاب بیش‌تری گرفت. در سال ۱۳۳۸، هوا شناسی ایران به عنوان یکصد و سومین عضو سازمان هواشناسی جهانی، به عضویت این سازمان جهانی درآمد.

 

سازمان هواشناسی کشور، قبل از انقلاب بیش‌تر درخدمت ترابری هوائی و صنعت هواپیمائی بود و به مسائل هواشناسی کاربردی، کم‌تر توجه می‌شد. ولی پس از انقلاب اسلامی و با تعیین کشاورزی به عنوان محور اصلی فعالیت‌های اقتصادی کشور، این سازمان نیز، خدمات خود را به سمت کشاورزی سوق داد و امروزه، توسعه ایستگاه‌ها و بهکرد سامانه آمار هواشناسی کشور، در جهت ارائه خدمات به بخش‌های تحقیقاتی کشاورزی، دامداری، آبیاری و غیره، گرایش دارد.

یک دیدگاه بگذارید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


*